Evlilik birliğinin taraflar açısından sürdürülemez hâle gelmesi durumunda, Türk Medeni Kanunu bazı şartların varlığı hâlinde eşlere anlaşmalı boşanma yolunu sunmaktadır.
Evlilik birliğinin taraflar açısından sürdürülemez hâle gelmesi durumunda, Türk Medeni Kanunu bazı şartların varlığı hâlinde eşlere anlaşmalı boşanma yolunu sunmaktadır. Anlaşmalı boşanma, çekişmeli boşanma davalarına kıyasla daha kısa sürede sonuçlanan, taraflar açısından daha az yıpratıcı bir dava türüdür.
Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesi uyarınca; evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin boşanma ile boşanmanın tüm hukuki sonuçları konusunda anlaşmaları hâlinde mümkün olan boşanma türüdür.
Bu tür boşanmalarda mahkeme, tarafların iradelerinin özgür olup olmadığını ve yapılan anlaşmanın hukuka uygunluğunu denetler.
Anlaşmalı boşanma davası açılabilmesi için aşağıdaki şartların tamamının sağlanması gerekir:
Evlilik en az 1 yıl sürmüş olmalıdır.
Eşler boşanma konusunda anlaşmış olmalıdır.
Maddi ve manevi tazminat, nafaka, velayet, kişisel ilişki ve mal paylaşımı gibi konularda mutabakat sağlanmalıdır.
Bu mutabakat yazılı bir protokol hâline getirilmelidir.
Taraflar duruşmada hâkim huzurunda bizzat hazır bulunmalıdır.
Bu şartlardan herhangi biri eksikse dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlanmaz ve çekişmeli boşanmaya dönüşebilir.
Anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların boşanmanın tüm sonuçları hakkında vardıkları uzlaşmayı içeren yazılı belgedir. Protokolde genellikle şu hususlar yer alır:
Boşanma iradesi
Çocukların velayeti
Çocuk ile kişisel ilişki gün ve saatleri
İştirak, yoksulluk veya tedbir nafakası
Maddi ve manevi tazminat talepleri
Mal paylaşımına ilişkin anlaşmalar
Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti
Protokolün açık, çelişkisiz ve uygulanabilir olması büyük önem taşır. Aksi hâlde hâkim protokolü uygun bulmayabilir.
Anlaşmalı boşanma davası açma süreci genel olarak şu adımlardan oluşur:
Dava Dilekçesinin Hazırlanması
Eşlerden biri tarafından ya da her iki eş birlikte imzalayarak anlaşmalı boşanma dava dilekçesi hazırlanır.
Yetkili ve Görevli Mahkemeye Başvuru
Dava, eşlerden birinin yerleşim yeri veya son 6 ay birlikte oturulan yer Aile Mahkemesinde açılır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Sunulması
Hazırlanan protokol dilekçe ekinde mahkemeye sunulur.
Duruşmaya Katılım
Mahkeme, tarafları genellikle tek celsede duruşmaya çağırır. Tarafların duruşmada bizzat bulunması zorunludur.
Hâkimin Onayı ve Karar
Hâkim, tarafların iradelerini serbestçe açıkladığını ve protokolün hukuka uygun olduğunu tespit ederse boşanmaya karar verir.
Anlaşmalı boşanma davaları, mahkemenin iş yoğunluğuna bağlı olarak genellikle 1–2 hafta ile 1 ay içerisinde tek celsede sonuçlanır. Kararın kesinleşmesi ise gerekçeli kararın tebliğinden sonra yaklaşık 2 hafta sürer.
Anlaşmalı boşanma davalarında avukat tutma zorunluluğu yoktur. Ancak protokolün eksiksiz hazırlanması, ileride doğabilecek hak kayıplarının önlenmesi ve sürecin sağlıklı yürütülmesi açısından bir boşanma avukatından hukuki destek alınması önemle tavsiye edilir.
Anlaşmalı boşanma, tarafların karşılıklı uzlaşma içinde evliliği sona erdirmelerine imkân tanıyan, hızlı ve ekonomik bir dava yoludur. Ancak yapılacak küçük bir hata dahi davanın uzamasına veya çekişmeli hâle gelmesine neden olabilir. Bu nedenle sürecin hukuka uygun şekilde yürütülmesi büyük önem taşır.